Zaio

Zaïo, in het Tamazight Tayyu, ligt ongeveer halverwege Nador en Berkane in de vlakte van Sebra.¹ De stad hoort bij de provincie Nador in de regio Oriental.² Bij de volkstelling van 2024 telde ze 36.766 inwoners in 9646 huishoudens en was daarmee na Nador, Beni Ansar en Al Aroui de vierde stad van de provincie.³

De vlakte van Sebra is een van de kleine kustvlakten op de linkeroever van de Moulouya, ingesloten door de Monts des Kebdana en de heuvels van Nador; de bodems zijn zandige of lemige kwartaire alluviale gronden.⁴ De geograaf Roland Paskoff schatte in 1962 de gemiddelde jaarlijkse neerslag van deze kustvlakten op 350 millimeter, met sterke schommelingen tussen 560 millimeter in 1942/43 en 150 millimeter in 1944/45.⁵

Een plan om de kustvlakten aan weerszijden van de benedenloop van de Moulouya te irrigeren dateert van 1927; begin jaren zestig zette het Office National des Irrigations de werken voort met het doel meer dan 70.000 hectare regelmatig te bevloeien.⁶ Voor de zone Selouane–Zaïo op de linkeroever noemde Paskoff toen zo’n 120.000 inwoners.⁷

Tegenwoordig regelen twee stuwdammen het water van de benedenloop van de Moulouya.⁸ De stuwdam Machraa Hammadi voedt het irrigatiekanaal voor de provincies Berkane en Nador; de in 1967 in gebruik genomen stuwdam Mohammed V wordt sinds april 2021 twaalf meter verhoogd, zodat het reservoir groeit van 165 miljoen tot ongeveer een miljard kubieke meter.⁹

De suikerfabriek van Zaïo behoorde tot het staatsbedrijf Sucrafor, opgericht in 1972, dat dagelijks 3000 ton suikerbieten kon verwerken.¹⁰ Op 1 augustus 2005 nam Cosumar vier staatssuikerbedrijven over, waaronder Sucrafor in de regio van de Moulouya; voor 2004 werden 146 vaste medewerkers en een capaciteit van 270.000 ton bieten per jaar opgegeven.¹¹

In 2024 werd voor de fabriek 2416 hectare suikerbieten ingezaaid, tegen 1782 hectare het jaar daarvoor.¹² De campagne begon op 24 juni; er werd 115.900 ton bieten verwerkt, waaruit 18.300 ton suiker werd gewonnen, plus melasse en pellets van bietenpulp.¹³ Cosumar zette drones in voor de diagnose van de percelen en voor gewasbescherming.¹⁴

De provincie Nador telde in 2024 565.987 inwoners, van wie 68,6 procent in steden woont.¹⁵ In het dagelijks leven spreekt 81,0 procent van de inwoners Darija en 71,1 procent Tarifit.¹⁶