Khouribga

De gemeente Khouribga hoort bij de gelijknamige provincie in de regio Beni Mellal-Khenifra.¹ De provincie werd op 10 juli 1967 ingesteld bij koninklijk besluit nr. 66-701; de oprichting hing samen met een van de grootste fosfaatwinningsgebieden van het land.² De stad ligt op een kale hoogvlakte ten westen van de Midden-Atlas, die onofficieel Plateau des Phosphates wordt genoemd³; het Haut-Commissariat au Plan geeft haar hoogte op als 800 meter.⁴

Bij de volkstellingen telde de gemeente 152.090 inwoners in 1994, 166.397 in 2004 en 196.196 in 2014⁵; in 2024 waren het er 195.931. De provincie Khouribga kwam in 2024 uit op 525.145 inwoners.⁶ Vóór de herindeling van 2015 hoorde ze met Settat, Berrechid en Benslimane bij de regio Chaouia-Ouardigha.⁷

Het Office Chérifien des Phosphates werd in 1920 opgericht; sinds 2008 is het een naamloze vennootschap onder de naam OCP S.A.⁸ Bij Khouribga begon de winning in 1921 ondergronds, in dagbouw wordt er sinds 1951 gewonnen.⁹ In juni 1921 bracht de eerste trein fosfaat uit Boujniba naar de haven van Casablanca, vanwaar in juli de eerste lading werd uitgevoerd. Om arbeiders te huisvesten, bouwde het Office de eerste gebouwen van Khouribga.¹⁰

Volgens OCP is Khouribga zijn belangrijkste winningsgebied voor fosfaat. Het omvat drie mijnbouwzones in een sedimentaire afzetting met geschatte reserves van meer dan 35 miljard kubieke meter; er worden zeven fosfaathoudende lagen ontgonnen, en de productiecapaciteit bedraagt 19 miljoen ton per jaar.¹¹ In 2013 kwam uit de zone Khouribga ruim 17 miljoen ton verhandelbaar fosfaat, ongeveer 66 procent van de nationale productie, en 72 procent van de export; het Office had er 5720 mensen in vaste dienst.¹²

Sinds 2014 verbindt een pijpleiding het mijngebied van Khouribga met het industrieplatform van Jorf Lasfar; ze vervoert het fosfaat als slurry van ongeveer 60 procent ruw fosfaat en 40 procent water.¹³ De hoofdleiding is 187 kilometer lang, met daarnaast 48 kilometer aanvoerleidingen, en verhoogde de transportcapaciteit van 18 naar 38 miljoen ton per jaar.¹⁴ In 2020 produceerde de regio Beni Mellal-Khenifra 31,4 miljoen ton fosfaat, 77 procent van de nationale productie.¹⁵

Het Festival du Cinéma Africain de Khouribga is het oudste culturele evenement van Marokko dat aan film is gewijd. De 21e editie, van 15 tot 22 december 2018, toonde in de competitie om de Grote Prijs Ousmane Sembène 15 films uit 13 Afrikaanse landen; eregast was Angola.¹⁶ Aan de Faculté polydisciplinaire van de provincie studeerden in 2013/14 in totaal 2387 studenten in twaalf studierichtingen.¹⁷

De provincie is over 257 kilometer aangesloten op het spoorwegnet van het Office National des Chemins de Fer, waarvan 178 kilometer dubbelsporig. In 2013 vervoerde het spoor hier 308.199 reizigers en 18,4 miljoen ton goederen, bijna uitsluitend fosfaat.¹⁸ De snelweg A4 bereikt Khouribga via het 40 kilometer lange traject vanaf Ben Ahmed, dat op 1 juli 2015 werd geopend; het verdere traject via Oued Zem en Kasba Tadla naar Beni Mellal was al op 17 mei 2014 in gebruik genomen.¹⁹