Boumalne Dadès

Boumalne Dadès is een stedelijke gemeente¹ in de provincie Tinghir in de regio Draa-Tafilalet.² De provincie Tinghir werd opgericht bij een decreet van 11 juni 2009.³ Bij de volkstelling van 2024 telde Boumalne Dadès 12.391 inwoners in 2769 huishoudens, de provincie 323.805.⁴

Naar de stad is een kring genoemd die de gemeenten Aït Sedrate Jbel Soufla, Aït Sedrate Jbel El Oulia, Aït Youl, Ikniouen, M'semrir en Tilmi omvat; samen telden zij in 2024 52.970 inwoners.⁵

In het decreet van 2 december 1959 dat de gemeenten van het koninkrijk vastlegde, staat Boumalne als gemeente van de kring Boumalne-du-Dadès in de toenmalige provincie Ouarzazate; tot die kring behoorden onder meer Msemrir, Tilmi, Tinerhir, Iknioun, Souk-Khemis-du-Dadès en El-Kelâa-des-Mgouna.⁶ In de tijd van het protectoraat was Boumalne de zetel van de kring Dadès-Todgha, en de nationale weg 10 van Ouarzazate naar Errachidia verbond de stad met Kelâat M'Gouna en Tinghir. Tegenwoordig verbinden gedeelde taxi's en minibusjes de omliggende dorpen met Boumalne, Tinghir en Kelâat M'Gouna.⁷

Volgens hun mondelinge overlevering woonden de Ayt Hadiddou, tot wier gebied de bovenloop van de Dadès behoort, in de 11e eeuw in de omgeving van Boumalne-du-Dadès.⁸

De Dadès ontspringt in de Hoge Atlas op 2800 tot 3400 meter en bereikt het bekken van Ouarzazate op ongeveer 1550 meter. Tussen M'semrir en Boumalne doorsnijdt hij een plooi- en overschuivingsgordel van mariene kalksteen en kleisteen uit het Jura, afzettingen van een mesozoïsch riftsysteem; in de bovenloop heeft hij zich in sterk meanderende canyons meer dan 100 meter diep ingesneden.⁹

Twee kloven vallen bijzonder op. Bij Tarhia n'Dadès doorbreekt de rivier over een halve kilometer een rug van kalksteen uit het Onder-Jura, 150 meter diep en 20 tot 50 meter breed. Verder stroomafwaarts heeft hij in tektonisch verdikte kalksteen uit het Onder-Jura de eigenlijke Dadèskloof uitgeslepen: ongeveer 5 kilometer lang, meer dan 200 meter diep en 20 tot 100 meter breed. Daarna stroomt hij het bekken van de Aït Sedratt in, waar conglomeraten uit het Plioceen en Kwartair liggen.¹⁰

De Dadès voert het hele jaar water, met een gemiddeld dagdebiet van 33,3 kubieke meter per seconde en seizoensschommelingen die afhangen van de winter- en voorjaarsneerslag op de waterscheiding. De jaarlijkse neerslag neemt stroomafwaarts af van ongeveer 200 millimeter bij M'semrir tot 150 millimeter bij Boumalne.¹¹ In het bekken van Ouarzazate wordt de rivier gevoed door zijrivieren van de zuidhelling van de Hoge Atlas, waaronder de Assif M'goun.¹²

Boumalne Dadès ligt binnen het gebied van de oorsprongsbenaming ‘Rose de Kelâat M'Gouna-Dadès’, erkend bij een besluit van de minister van Landbouw van 27 mei 2011. Het gebied omvat de stedelijke gemeenten Kelâat M'Gouna en Boumalne Dadès en de landelijke gemeenten Aït Sedrate Sahel Gharbia, Aït Sedrate Sahel Charkia, Aït Ouassif, Souk Lekhmis en Ighil N'Oumgoun; beschermd is de soort Rosa damascena.¹³

De klimaatgegevens komen van het weerstation Ouarzazate op 1136 meter. In de periode 1991–2020 viel daar gemiddeld 115 millimeter neerslag per jaar; de gemiddelde dagelijkse maximumtemperatuur liep van 17,3 °C in januari tot 38,8 °C in juli.¹⁴