Rissani

Rissani ligt in de Tafilalet, in de provincie Errachidia, regio Draa-Tafilalet.¹ De stedelijke gemeente heet tegenwoordig Moulay Ali Cherif² en telde in 2024 22.082 inwoners.³

De plaats gaat terug op Sijilmassa. De stad werd in 757 of 758 gesticht; haar Berberse naam betekent ongeveer “plaats die boven de wateren ligt”, en het grootste deel stond inderdaad op een natuurlijke verhoging aan de Ziz, buiten de overstromingszone. Het huidige irrigatienet met zijn dertien aftakdammen volgt nog grotendeels het oude.⁴

Eeuwenlang begonnen en eindigden in Sijilmassa de karavanen die handel dreven met de Sahelrijken Ghana en Mali.⁵ Hier werd goud uit het zuiden verder verdeeld, en onder de Almoraviden was de munt van Sijilmassa de belangrijkste van hun rijk.⁶

In 790 kreeg de stad een muur en een Grote Moskee. Almoraviden, Almohaden en Meriniden bouwden verder; de Meriniden bouwden de Grote Moskee opnieuw op, met een minaret van gebakken baksteen. Vanaf het eind van de 14e eeuw verspreidde de bevolking zich over ksour in de oase, waaronder de ksar Rissani, die in de huidige stad is opgegaan; in de 15e eeuw nam het stedelijke leven in Sijilmassa af. In 1537 namen de Saadiërs de stad in en lieten ze de moskee rond 1548 herstellen; in 1784 vernieuwde sultan Mohammed ben Abdallah het dak.⁷

Sinds 23 november 2017 staat Sijilmassa op de nationale monumentenlijst, en het ministerie van Cultuur plant een centrum voor de bescherming en ontsluiting van de vindplaats.⁸ In 2024 en 2025 legde het Institut national des sciences de l'archéologie et du patrimoine (INSAP) een moskee van 2620 vierkante meter bloot, waarvan de oudste fase teruggaat tot het eind van de 8e of het begin van de 9e eeuw. In de buurt werd een gietvorm voor gouden muntplaatjes met goudresten gevonden, en daarnaast een woonwijk uit de Alawitische tijd met twaalf patiohuizen uit de 17e en 18e eeuw.⁹

Sijilmassa geldt als de bakermat van de huidige regerende dynastie van de Alawieten.¹⁰ Aan de zuidrand van Rissani ligt het mausoleum van Moulay Ali Cherif; de souk van de stad is vooral op dinsdag, donderdag en zondag druk.¹¹

De oases van de Tafilalet zijn sinds 2005 beschermd als Ramsargebied, over 15.300 hectare met oases, kleine rivieren, irrigatiekanalen, moerassen en het stuwmeer van de dam Hassan Addakhil; het gebied hoort bij een biosfeerreservaat van de UNESCO, en landbouw en schapenteelt bepalen de economie.¹² De regio Draa-Tafilalet levert 76 procent van de Marokkaanse dadels; voor 2025/26 werd landelijk 160.000 ton verwacht.¹³ In het nabije Erfoud vindt de internationale dadelbeurs SIDATTES plaats.¹⁴